کتاب حاضر شرح رویدادهای مهم زمان سلطۀ اشرف را از دیدگاه نویسندگان شرکت هند خاوری هلند که در مطاوی کتاب اختصاراً واک (Voc) نامیده میشود، در بردارد، در این شرکت روزنامهای بوده است که در آن وقایع مهم روزانهای که بیشتر به اوضاع سیاسی کشور ایران مربوط بوده است ثبت میشده است، معلوم نیست چند تن به این کار ارزنده سرگرم میبودهاند، اما چندین بار نویسنده از خود با عنوان «روزنامهدار» یا «روزنامهچی» یاد میکند فزون بر این نویسندگان، شرکت در نهان، خبرچینانی را از اهالی ایران یا از میان نخبگان و حاکمان به انحای گونهگون در خدمت خود داشته و از آنها خبرهای دست اولی را به دست میآورده است. در نتیجه آگاهیهای بسیاری از اوضاع نکبتبار و اسفانگیز این دورۀ تاریک تاریخ ایران در اسناد شرکت مزبور در بایگانی واک در هلند باقی مانده است. آقای دکتر ویلم فلور نخستین بار به مطالعه و تحقیقی انتقادی در این اسناد پرداخته و تألیفاتی ارزنده دربارۀ این دوره عرضه داشتهاند.
کتاب راوی رویدادهای مهم زمان سلطۀ اشرف است مردی کودن که با دارو دستۀ خود یا به قول نویسندگان روزنامه جمعی از «سگان گرسنه»، «دیوان هفت چشم» برای «تاراج، کلاشی و پوستکنی خلایق»، ظهور برق آسای طهماسبقلی (نادر) در عرشۀ کشتی طوفانزده ایران، فرار شتابان اشرفیان از اصفهان، دسیسهها و دوز و کلکها و ترفندهای استعمارگران کهن در آن هنگامۀ هرج و مرج، برای ماهی گرفتن از آب گلآلود میهن ما؛ به سخن دیگر در این زمان ایران عرصۀ چپاول و تاراج است و بازیگران این عرصۀ چپاول و تاراج، کشتار و آدم دزدی و آدم فروشی: اشرف، زبردست خان، زاهد علیخان، باروخان، تیمورخان ترک بلوچان و جز آنان از یکسو، و مدعیان تاج و تخت و حکومت ایران: طهماسب میرزا، محمد میرزا، صفی میرزا پسران آوارۀ شاه سلطان حسین و قیام کنندگان علیه سلطۀ اشرفیان: سیداحمد خان مدنی «جنگجوی خانه بدوش»، یوزباشی یزد، قلندر اسماعیل و دیگران از سوی دیگر، بدیهی است در کشاکشی که در میانه این مدعیان گونهگون درگرفته است تنها خانمانهای مردم بیگناه است که میسوزد و بر باد میرود…