جلد چهارم این مجموعه (زبان فارسی همچون مایه و مددکاری برای زبان عربی در نخستین قرنهای اسلامی) مشتمل بر یک مقدمه و چهارده گفتار، به همه آن بنیادهایی پرداخته است که تمدن ایرانی و عربی و اسلامی از امتزاجشان حاصل آمده است؛ نظیر پیوستگیهای تاریخ دو زبان فارسی و عربی، نقش منابع عربی و اسلامی در پژوهش ادب ساسانی، مترجمان فارسی ساسانی به زبان عربی در قرنهای نخست اسلامی، تاثیر آییننامهها و تاجنامهها و اندرزنامههای ساسانی در زبان و تمدن عرب، آثار فارسی ساسانی یادشده در فهرست ابن ندیم و کتاب مسکویه، و نیز حکمت بهمنشاه و آداب بوذرجمهر.
این مجلد نیز همچون دیگر مجلدات این مجموعه نقدیاست تحلیلی بر یکسویهنگری پژوهندگانی که بر تاثیر صرف تمدن و فرهنگ اعراب در ایران روزگار اسلامی باور دارند و به سالیان مبلغ آن بودهاند.